San Antón mendiko atalaya Gipuzkoako eta Bizkaiko kostaldea behatzeko gune garrantzitsuenetakoa da. Hemen, Higer eta Matxitxako muinoetatik luzatzen den kostaldea ikus daiteke, baita Gipuzkoako portu guztien bokalak eta Bizkaiko ekialdeko hirugarrenarenak ere. San Antón mendiko atalayak bi behatoki ditu: bat mendiko gailurrean eta bestea ipar-ekialdeko haitzaren gainean. Gaur egun, XX. mendeko Katxapo izenez ezagutzen den atalayaren etxea eta bi behatokietan kokatutako atalayera zirkular txiki bat ikus daitezke.

Atalayek hainbat funtzio betetzen zituzten, toki bakoitzeko ekonomiaren garapenerako ezinbestekoak zirenak. Lehenik eta behin, galernak eta ekaitzak iristea edo etsaiaren gerraontziak edo korsarioak ikustea jakinarazten zuten, arrantzaleak portuan babestu ahal izateko. Bigarrenik, baleen eta arrain-bankuen behaketa egiten zuten, arrantzaleei arrastoa jarraitzeko aukera emanez. Baleen behaketak bereziki garrantzia zuen Erdi Aroan, balearen arrantza izan baitzen Getariako antzeko herrien sorrera ahalbidetu zuen baliabide ekonomiko nagusia. Hirugarrenik, portura sartzeko asmoa zuten ontzi handien presentzia jakinarazten zuten, eta horiek atoaduak edo eramanak behar izaten zituzten, horretarako Getariako itsasontziek laguntza emateko. Azkenik, inguruko portuetako itsas trafikoa zenbatzen zuten, kanpoko merkatariek ekartzen zituzten produktuen prezioen negoziazioetan lagungarri zen informazio baliagarria lortzeko, oro har, zerealak eta lekaleak.